นักวิเคราะห์นโยบายและแผน สป.กษ. 2569 ต้องอ่านกฎหมายอะไรบ้าง? สรุปหัวข้อภาค ข ที่ควรเตรียม

สรุปสั้น ๆ: ขอบเขตสอบนักวิเคราะห์นโยบายและแผน สป.กษ. ปี 2569 ระบุให้มีความรู้เกี่ยวกับ “กฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติราชการ” แต่ไม่ได้แจกแจงรายชื่อกฎหมายทุกฉบับ ดังนั้นผู้สอบควรเตรียมทั้ง กฎหมายพื้นฐานราชการ กฎหมายด้านงบประมาณและการเงินการคลัง และกฎหมายที่สัมพันธ์กับภารกิจด้านการเกษตร

ตำแหน่ง นักวิเคราะห์นโยบายและแผนปฏิบัติการ สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (สป.กษ.) มีภาคความรู้ความสามารถที่ใช้เฉพาะตำแหน่ง หรือ ภาค ข คะแนนเต็ม 200 คะแนน

หนึ่งในขอบเขตที่ประกาศกำหนดคือ

ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกฎหมาย และระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติราชการ

คำถามที่ตามมาคือ “แล้วต้องอ่านกฎหมายฉบับไหนบ้าง?”

สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจก่อนคือ ประกาศไม่ได้ระบุรายชื่อกฎหมายทุกฉบับแบบเจาะจง ดังนั้นเราไม่ควรสรุปว่ากฎหมายฉบับใด “ออกแน่นอน” เพียงเพราะเกี่ยวข้องกับตำแหน่ง

วิธีที่เหมาะกว่าคือจัดกลุ่มกฎหมายตามความสัมพันธ์กับ งานราชการ งานนโยบาย แผน งบประมาณ และภารกิจของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

หากต้องการเห็นขอบเขตสอบทั้งหมดก่อน สามารถอ่าน นักวิเคราะห์นโยบายและแผน สป.กษ. 2569 ภาค ข 200 คะแนน ต้องอ่านอะไรบ้าง? ได้ก่อน

---

กฎหมายสำหรับนักวิเคราะห์นโยบายและแผน ควรอ่านแบบไหน?

การอ่านกฎหมายเพื่อสอบตำแหน่งนักวิเคราะห์นโยบายและแผน ไม่ควรเริ่มจากการท่องทุกมาตรา

แต่ควรอ่านให้ตอบคำถามเหล่านี้ได้ก่อน

1. กฎหมายฉบับนี้มีวัตถุประสงค์อะไร
2. ใช้กับใครหรือหน่วยงานใด
3. ใครเป็นผู้มีอำนาจหรือผู้รับผิดชอบ
4. ขั้นตอนสำคัญมีอะไรบ้าง
5. มีหลักเกณฑ์หรือข้อยกเว้นอะไร
6. เกี่ยวข้องกับการวางแผน นโยบาย งบประมาณ หรือการบริหารราชการอย่างไร

เมื่อเข้าใจโครงสร้างก่อน การจำรายละเอียดและการทำข้อสอบจะง่ายกว่าการเริ่มจากจำข้อความรายมาตรา

---

กลุ่มที่ 1: กฎหมายพื้นฐานเกี่ยวกับการบริหารราชการ

กลุ่มแรกคือกฎหมายที่ช่วยให้เข้าใจว่า ระบบราชการทำงานอย่างไร หน่วยงานมีอำนาจหน้าที่อย่างไร และการบริหารงานภาครัฐควรยึดหลักอะไร

พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

กฎหมายฉบับนี้เป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับการเข้าใจโครงสร้างของฝ่ายบริหาร

ประเด็นที่ควรอ่าน เช่น

• การจัดระเบียบบริหารราชการส่วนกลาง
• กระทรวง ทบวง กรม
• อำนาจหน้าที่ของส่วนราชการ
• การแบ่งส่วนราชการ
• การมอบอำนาจ
• ความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงาน

สำหรับผู้สอบตำแหน่งนักวิเคราะห์นโยบายและแผน กฎหมายนี้ช่วยให้เข้าใจว่า นโยบายและแผนไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่ถูกขับเคลื่อนผ่านโครงสร้างและอำนาจหน้าที่ของส่วนราชการ

---

พ.ร.ฎ. ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546

กฎหมายฉบับนี้สัมพันธ์กับแนวคิดการบริหารภาครัฐที่มุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์ ประสิทธิภาพ และประโยชน์ของประชาชน

เวลาอ่านควรจับประเด็น เช่น

• การบริหารราชการเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน
• การบริหารงานให้เกิดผลสัมฤทธิ์
• ประสิทธิภาพและความคุ้มค่า
• การลดขั้นตอนการปฏิบัติงาน
• การประเมินผลการปฏิบัติราชการ

เนื้อหาเหล่านี้เชื่อมโดยตรงกับงานด้าน แผนงาน โครงการ ตัวชี้วัด และการติดตามประเมินผล

---

กลุ่มที่ 2: กฎหมายด้านข้อมูลและการตัดสินใจของภาครัฐ

พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540

นักวิเคราะห์นโยบายและแผนทำงานกับข้อมูลจำนวนมาก ทั้งข้อมูลจากหน่วยงานภายใน ข้อมูลสาธารณะ และข้อมูลที่ใช้ประกอบการตัดสินใจ

ประเด็นที่ควรเข้าใจ เช่น

• สิทธิของประชาชนในการรับรู้ข้อมูลของรัฐ
• หน้าที่ของหน่วยงานรัฐในการเปิดเผยข้อมูล
• ข้อมูลที่ต้องจัดไว้ให้ประชาชนตรวจดู
• ข้อมูลที่อาจไม่เปิดเผย
• หลักการเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคล
• กระบวนการขอข้อมูลข่าวสาร

อย่าอ่านกฎหมายนี้แค่เพื่อจำว่า “เปิดเผยได้หรือไม่ได้” แต่ควรเข้าใจว่า การบริหารภาครัฐต้องสร้างสมดุลระหว่างความโปร่งใสกับข้อมูลที่กฎหมายให้ความคุ้มครอง

---

กลุ่มที่ 3: กฎหมายด้านงบประมาณและการเงินการคลัง

งานนโยบายและแผนแทบทุกระดับเชื่อมกับคำถามว่า

“นโยบายนี้จะใช้งบประมาณอย่างไร และอยู่ภายใต้กรอบการเงินการคลังแบบใด?”

ดังนั้นกลุ่มนี้ควรให้ความสำคัญมาก

พ.ร.บ. วิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

กฎหมายฉบับนี้เกี่ยวข้องกับกระบวนการงบประมาณของรัฐ

เวลาอ่านควรเข้าใจภาพรวม เช่น

การวางแผน
↓
จัดทำคำของบประมาณ
↓
พิจารณาและจัดสรรงบประมาณ
↓
บริหารงบประมาณ
↓
ติดตามและประเมินผล

ประเด็นที่ควรจับ เช่น

• ความหมายและประเภทของงบประมาณ
• หน่วยรับงบประมาณ
• กระบวนการจัดทำงบประมาณ
• การบริหารและควบคุมงบประมาณ
• หน้าที่และความรับผิดชอบของหน่วยงาน

สำหรับนักวิเคราะห์นโยบายและแผน เรื่องนี้สำคัญเพราะ แผนงานและโครงการที่ดีต้องเชื่อมกับทรัพยากรและงบประมาณที่สามารถนำไปปฏิบัติจริงได้

---

พ.ร.บ. วินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561

อีกฉบับที่สัมพันธ์กับงานด้านนโยบายและงบประมาณอย่างมากคือกฎหมายวินัยการเงินการคลังของรัฐ

แนวคิดสำคัญคือการบริหารเงินของรัฐต้องอยู่ภายใต้หลัก

• ความมีวินัย
• ความโปร่งใส
• ความคุ้มค่า
• ความรับผิดชอบ
• ความยั่งยืนทางการคลัง

เวลาอ่านควรพยายามเชื่อมให้ได้ว่า

การเสนอนโยบายหรือโครงการ ไม่ได้พิจารณาเฉพาะว่า “ควรทำหรือไม่” แต่ต้องพิจารณาด้วยว่า “รัฐสามารถรองรับภาระทางการเงินได้หรือไม่ และดำเนินการอย่างมีวินัยหรือไม่”

นี่คือวิธีคิดที่สัมพันธ์กับงานนักวิเคราะห์นโยบายและแผนโดยตรง

---

กลุ่มที่ 4: กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภารกิจด้านการเกษตร

เนื่องจากตำแหน่งนี้อยู่ใน สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ การอ่านเฉพาะกฎหมายบริหารราชการทั่วไปอาจยังไม่เพียงพอ

ควรทำความเข้าใจกฎหมายหรือกลไกที่สัมพันธ์กับนโยบายและมาตรการด้านการเกษตรด้วย

ในชุดสรุปสำหรับแพ็กเกจ [สป.กษ.] นักวิเคราะห์นโยบายและแผน ของ Sobdai มีหัวข้อที่ใช้ทบทวน เช่น

พ.ร.บ. ส่งเสริมและพัฒนาระบบเกษตรพันธสัญญา พ.ศ. 2560 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

กฎหมายกลุ่มนี้เกี่ยวข้องกับระบบการผลิตทางการเกษตรที่มีข้อตกลงระหว่างผู้ประกอบธุรกิจกับเกษตรกร

เวลาอ่านควรจับภาพใหญ่ เช่น

• จุดประสงค์ของกฎหมาย
• คู่สัญญาแต่ละฝ่าย
• หลักการสร้างความเป็นธรรม
• หน้าที่และความรับผิดชอบ
• กลไกของภาครัฐที่เกี่ยวข้อง

สำหรับคนสอบสายวิเคราะห์ จุดสำคัญไม่ใช่แค่จำรายละเอียด แต่ควรเข้าใจว่า กฎหมายถูกใช้เป็นเครื่องมือนโยบายในการแก้ปัญหาอะไรในภาคการเกษตร

---

พ.ร.บ. กองทุนสงเคราะห์เกษตรกร พ.ศ. 2554 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

อีกหัวข้อที่สัมพันธ์กับภารกิจด้านการเกษตรคือกลไกกองทุนเพื่อช่วยเหลือและสนับสนุนเกษตรกร

ประเด็นที่ควรอ่าน เช่น

• วัตถุประสงค์ของกองทุน
• กลุ่มเป้าหมาย
• โครงสร้างการบริหาร
• การใช้เงินกองทุน
• หลักเกณฑ์การช่วยเหลือ
• บทบาทของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ให้มองกฎหมายนี้ในฐานะตัวอย่างของความสัมพันธ์ระหว่าง

ปัญหาเกษตรกร → นโยบายรัฐ → กลไกทางกฎหมาย → งบประมาณ/กองทุน → โครงการ → ผลลัพธ์

ซึ่งเป็นวิธีคิดเดียวกับงานของนักวิเคราะห์นโยบายและแผน

---

แล้วต้องอ่านทุกมาตราหรือไม่?

ถ้ามีเวลาไม่มาก การอ่านกฎหมายทุกฉบับตั้งแต่มาตราแรกถึงมาตราสุดท้ายโดยให้น้ำหนักเท่ากันทั้งหมดอาจไม่ใช่วิธีที่คุ้มที่สุด

ลองแบ่งการอ่านเป็น 3 รอบ

รอบที่ 1 — เข้าใจภาพใหญ่

อ่านให้ตอบได้ว่า

• กฎหมายนี้เกี่ยวกับอะไร?
• ทำไมรัฐต้องมีกฎหมายนี้?
• หน่วยงานไหนเกี่ยวข้อง?
• กระบวนการหลักคืออะไร?

รอบที่ 2 — เก็บจุดออกข้อสอบ

เน้น

• นิยามสำคัญ
• อำนาจหน้าที่
• องค์ประกอบคณะกรรมการ หากเกี่ยวข้อง
• ขั้นตอน
• ระยะเวลา
• หลักเกณฑ์
• ข้อห้าม
• ข้อยกเว้น

รอบที่ 3 — ฝึกโจทย์

หลังอ่านแต่ละฉบับควรทำข้อสอบทันที

ถ้าทำผิด ให้กลับไปอ่าน เฉพาะมาตราหรือประเด็นที่ทำให้ตอบผิด แทนการเริ่มอ่านใหม่ทั้งหมด

---

กฎหมายแต่ละกลุ่มเชื่อมกับขอบเขตสอบอย่างไร?

ลองมองเป็นภาพเดียว

เมื่อมองแบบนี้ จะเห็นว่ากฎหมายไม่ได้เป็นหมวดที่แยกออกจากขอบเขตสอบข้ออื่น

แต่เชื่อมกับ

ยุทธศาสตร์ → นโยบาย → แผน → โครงการ → งบประมาณ → การดำเนินงาน → การติดตามประเมินผล

ทั้งหมด

---

ถ้ามีเวลาอ่านกฎหมายน้อย ควรเริ่มจากอะไร?

ถ้าต้องจัดลำดับ ผมแนะนำให้เริ่มจาก

1. กฎหมายและหลักการบริหารราชการพื้นฐาน
2. กฎหมายงบประมาณและการเงินการคลัง
3. กฎหมายที่สัมพันธ์กับภารกิจเกษตร
4. กลับมาเก็บรายละเอียดตามข้อผิดจากการฝึกทำข้อสอบ

เหตุผลคือสองกลุ่มแรกช่วยสร้าง “โครง” ให้เข้าใจงานภาครัฐก่อน ส่วนกฎหมายเฉพาะจะเข้าใจง่ายขึ้นเมื่อรู้แล้วว่านโยบาย แผน และงบประมาณทำงานร่วมกันอย่างไร

---

ใช้แพ็กเกจ [สป.กษ.] นักวิเคราะห์นโยบายและแผน ทบทวนกฎหมายอย่างไร?

ภายในแพ็กเกจของ Sobdai มีการจัดสรุปเนื้อหาแยกเป็นหมวด ทำให้สามารถทบทวนตามขอบเขตได้เป็นเรื่อง ๆ

ในหมวด กฎหมาย มีสรุปสำหรับทบทวน เช่น

• พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540
• พ.ร.บ. วิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
• พ.ร.บ. วินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561
• พ.ร.บ. ส่งเสริมและพัฒนาระบบเกษตรพันธสัญญา พ.ศ. 2560 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
• พ.ร.บ. กองทุนสงเคราะห์เกษตรกร พ.ศ. 2554 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

และยังมีหัวข้อในหมวด การบริหารราชการ เช่น

• พ.ร.ฎ. ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546
• พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

จุดประสงค์คือช่วยให้ผู้เตรียมสอบสามารถ

อ่านสรุป → เข้าใจโครงสร้าง → ฝึกข้อสอบ → กลับมาทบทวนจุดอ่อน

ได้ง่ายกว่าการเปิดเอกสารหลายฉบับแบบไม่มีลำดับ

หมายเหตุ: รายการกฎหมายข้างต้นเป็นหัวข้อที่ Sobdai จัดไว้สำหรับช่วยเตรียมตัวตามความเกี่ยวข้องของขอบเขตสอบ ไม่ได้หมายความว่าประกาศรับสมัครระบุชื่อกฎหมายทุกฉบับนี้โดยตรง หรือรับรองว่าข้อสอบจะออกจากทุกฉบับ

---

คำถามที่พบบ่อย

ประกาศระบุชื่อกฎหมายที่จะออกสอบหรือไม่?

ประกาศที่ใช้เป็นขอบเขตสำหรับตำแหน่งนี้ระบุในภาพรวมว่า “กฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติราชการ” ไม่ได้แจกแจงรายชื่อกฎหมายทุกฉบับ ดังนั้นควรใช้ประกาศเป็นกรอบหลัก และใช้รายการกฎหมายที่เกี่ยวข้องเป็นแนวทางจัดลำดับการอ่าน

ต้องจำเลขมาตราทุกมาตราไหม?

ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากจำเลขมาตราทั้งหมด ควรให้ความสำคัญกับหลักการ นิยาม ผู้มีอำนาจ ขั้นตอน ระยะเวลา และข้อยกเว้นก่อน แล้วค่อยเก็บรายละเอียดเพิ่มจากจุดที่พบในการทำข้อสอบ

กฎหมายด้านการเกษตรสำคัญไหม?

ควรเตรียม เพราะตำแหน่งอยู่ในสำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และขอบเขตสอบยังครอบคลุมนโยบาย ภารกิจ และแนวทางดำเนินงานด้านการเกษตรด้วย อย่างไรก็ตามควรอ่านควบคู่กับกฎหมายราชการและกฎหมายงบประมาณ ไม่ใช่อ่านเฉพาะกฎหมายเกษตรอย่างเดียว

อ่านสรุปอย่างเดียวพอไหม?

สรุปช่วยลดเวลาและทำให้เห็นโครงสร้าง แต่หากมีประเด็นสำคัญหรือรายละเอียดที่ไม่แน่ใจ ควรกลับไปตรวจสอบตัวบทกฎหมายและเอกสารทางการฉบับปัจจุบันด้วย

---

สรุป

สำหรับการเตรียมสอบ นักวิเคราะห์นโยบายและแผน สป.กษ. ปี 2569 หมวดกฎหมายไม่ควรถูกมองเป็นวิชาท่องจำแยกต่างหาก

ให้มองว่ากฎหมายแต่ละกลุ่มตอบคำถามคนละส่วนของการทำงานภาครัฐ

• บริหารราชการอย่างไร
• ใช้ข้อมูลอย่างไร
• จัดทำและใช้งบประมาณอย่างไร
• ดำเนินนโยบายอย่างมีวินัยอย่างไร
• รัฐใช้กลไกใดเพื่อแก้ปัญหาด้านการเกษตร

เมื่อเชื่อมกฎหมายเข้ากับ นโยบาย แผน โครงการ งบประมาณ และการติดตามประเมินผล ได้ การจำเนื้อหาจะง่ายขึ้นและมีโอกาสรับมือกับข้อสอบเชิงประยุกต์ได้ดีกว่าเดิม

สำหรับผู้ที่ต้องการทบทวนเป็นหมวดและฝึกทำข้อสอบ สามารถเลือกแพ็กเกจ [สป.กษ.] นักวิเคราะห์นโยบายและแผน ที่เกี่ยวข้องด้านล่างบทความได้